Kiedy pracownikowi należy się wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych wykonywaną w weekend?

Zasadą wynikającą z art. 151 § 1 Kodeksu pracy jest wypłata przez pracodawcę dla pracownika wynagrodzenie za pracę wykonywaną ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także pracę wykonywaną ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy na mocy wiążącej go umowy o pracę. Czy pracownikowi, który wykonuje swoje obowiązki pracownicze w weekend, zawsze należy się wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych?
 
Odpowiedz na powyższe pytanie brzmi: nie. Wszystko zależeć będzie od przyjętego w zakładzie systemu czasu pracy. Trzeba zatem odróżnić przypadki, gdy pracodawca planuje w rozkładzie pracę w sobotę (gdy wolne z tytułu przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy są np. poniedziałki) albo w niedzielę (w przypadkach gdy jest ona dozwolona), od sytuacji, gdy pracodawca wzywa do pracy pracownika w sobotę lub niedzielę, które miały być dla niego – zgodnie z rozkładem – dniami wolnymi. W tym ostatnim przypadku pracodawca za pracę w wolną sobotę lub niedzielę udziela dnia wolnego, ale wyjątkowo może także zapłacić wynagrodzenie z dodatkiem.
 
Należy zatem ustalić, czy pracownik wykonywał pracę w godzinach nadliczbowych na dobę. Jeżeli w takim dniu pracownik wykonywał pracę ponad dobową normę czasu pracy, czyli świadczył ją np. przez 11 godzin, to praca w 9, 10 i 11 godzinie, będzie pracą w godzinach nadliczbowych na dobę. Za taką pracę oprócz normalnego wynagrodzenia, pracownikowi przysługuje dodatek w wysokości 50 proc. wynagrodzenia za każdą godzinę takiej pracy. Następnie należy ustalić, czy pracownik świadczący pracę w dniu wolnym od pracy przekroczył średniotygodniową normę czasu pracy. Odpowiadamy na pytanie, czy pracownik pracował ponad 40 godzin w tygodniu. Do sytuacji takiej może dojść, jeśli w okresie rozliczeniowym nie dojdzie do udzielenia pracownikowi innego dnia wolnego od pracy w zamian za pracę wykonywaną w dniu wolnym. Wtedy praca w ciągu pierwszych ośmiu godzin w dniu wolnym spowoduje przekroczenie średniotygodniowej normy czasu pracy. Liczba dni roboczych w okresie rozliczeniowym będzie wyższa niż wynikająca z nominalnego czasu pracy w tym okresie.
 
Art. 129 Kodeksu pracy określa, że pracownicy powinni świadczyć pracę przeciętnie 5 dni w tygodniu w przyjętym okresie rozliczeniowym, czyli 40 godzin tygodniowo i 8 godzin dziennie. Dniem wolnym od pracy wynikającym z 5-dniowego tygodnia pracy może być każdy dzień tygodnia z wyjątkiem niedzieli, która jest dniem ustawowo wolnym od pracy (z wyjątkami określonymi w art. 15110 Kodeksu pracy). Dzień taki nie może również przypadać w święto. Na ogół, w większości polskich firm jest to sobota (tzw. wolna sobota), ale dni wolne z tytułu 5‑dniowego tygodnia pracy mogą przypadać w różnych dniach tygodnia, np. w jednym tygodniu będzie to sobota, w drugim poniedziałek, a w trzecim z kolei środa. To pracodawca ustala termin takiego dnia wolnego w firmie.
 
Podsumowując, praca wykonywana w weekend nie zawsze jest pracą w godzinach nadliczbowych. To od ustalenia systemu czasu pracy w danym zakładzie będzie uzależniona możliwość dochodzenia roszczeń z tego tytułu od pracodawcy. Jeżeli zatem zgodziliśmy się na system czasu pracy, w którym wykonujemy swoje obowiązki w sobotę i niedzielę, nie powoduje to automatycznie okoliczności pracy w godzinach nadliczbowych.
 
Paweł Szczepańczyk
CDO24
Centrum Ochrony Prawnej
 
Informujemy, że powyższy artykuł nie jest opinią ani poradą prawną i nie może służyć jako ekspertyza przed sądem, urzędem czy osobą prywatną. Proszę pamiętać, że ze względu na długość opracowania artykuł dostarcza jedynie informacji ogólnych, które w konkretnym przypadku nie mogą zastąpić porady prawnej.
 
Proszę pamiętać, że osoby posiadające Ochronę Prawną CDO24 zawsze mogą zasięgnąć dodatkowych informacji w departamencie prawnym CDO24 pod numerem telefonu 801 003 138 (lub 32 44 57 822), który działa codziennie od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 16.30. Pozostałe osoby zainteresowane posiadaniem ochrony prawnej zapraszamy do zapoznania się z ofertą CDO24 na stronie internetowej www.cdo24.pl.
 
Masz pytanie do prawnika? Napisz do nas: gazeta@cdo24.pl. Odpowiedzi na najciekawsze i najczęściej pojawiające się Państwa pytania, będziemy zamieszczali w naszych artykułach.